Doemdenkers

In Geen categorie

Doemdenkers. Ze zijn van alle tijden. Hun dominantie was de afgelopen vijftig jaar echter nog niet zo groot als nu. Technologie, co-creatie, participatie, nieuwe economische systemen: niets deugt. Wat is er aan de hand?

Ontmoet Andrew Keen, bijnaam: de anti-chist van Silicon Valley, die in zijn derde boek ‘The Internet is Not the Answer’ te keer gaat tegen, eh, internet. Niemand weet precies hoe oud hij is. Wikipedia houdt het op ‘geboren rond 1960’. Ik sprak hem een keer of vijf, maar ook voor mij is zijn privéleven een mysterie. In de jaren 1990 surfte hij mee op de golf van de nieuwe economie. Startte internetbedrijfjes, liep binnen, ging failliet. Sindsdien bekritiseert Keen de moderne netwerkmaatschappij.

Inmiddels bevindt hij zich in goed gezelschap. Jaron Lanier, Evgeny Morozov, Douglas Rushkoff, Nicolas Carr: allen slim, gedreven, aaibaar én aardig. De afgelopen paar jaar interviewde ik ze voor het Vlaamse tijdschrift Gonzo (circus). De moderne netwerkmaatschappij? Vonden ze maar niets. Allemaal de schuld van Silicon Valley, de plek aan de baai van San Francisco die symbool is gaan staan voor de razendsnelle ontwikkeling van internettechnologie en -cultuur.

Ach, ik begrijp ze wel. Er is veel mis in onze huidige wereld. Óók op internet. Toch deel ik hun pessimisme niet. Iets meer dan vijftig jaar geleden schreef Marshall McLuhan ‘Understanding Media’, waarin hij de contouren van onze huidige netwerkmaatschappij schetst. Keen en consorten baseren zich op de ideeën van de Canadese mediatheoreticus. Net als de entrepreneurs in Silicon Valley. McLuhan beschrijft een nieuwe wereld waarin wij met elkaar verbonden zijn door middel van netwerken, we via die netwerken beschikken over alle beschikbare informatie en we daardoor in staat zijn om ons eigen plan te trekken. In die nieuwe netwerkmaatschappij is geen plek meer voor grote bedrijven en overheden. Nieuwe media zorgen ervoor dat we alles direct met elkaar kunnen regelen.

Die nieuwe wereld komt er niet zomaar, wist McLuhan. Eerst moet de oude kapot, met z’n verouderde systemen en manieren van denken. Fijn is dat niet. Radicale veranderingen leiden tot ontwrichting, maken dat het oude en vertrouwde plotseling niet eens meer zo slecht lijkt. Teruggaan is echter geen optie. De contouren van de nieuwe wereld al zichtbaar. Mijn fiets is een opgeknapte Raleigh uit 1932, met liefde opnieuw in elkaar gezet. Mijn boodschappen doe ik steeds meer bij de biologische markt. Mijn smartphone is een Fairphone. In het weekend schoffel ik in de stadstuin. Omdat ik zeker weet dat ik het verschil kan maken. Zoals we dat allemaal kunnen. Optimisme is een keuze. Volgende week ontmoet ik Keen weer. Om te kletsen over zijn nieuwe boek. Stiekem hoop ik ‘m te kunnen overtuigen dat de wereld niet zo slecht is als hij denkt.

Deze blog verscheen eerder bij www.krooks.org

Theo Ploeg
Theo Ploeg
I'm a lecturer, writer/journalist and researcher living in the deep south of The Netherlands and in the heart of Europa. Specialties (all with a sociological point of view) are: design, (new) media theory, art, pop culture, music, network society, new business models, intervention design and innovation.
Recommended Posts